جستجو 
تفاوت نبشی و ناودانی در یک نگاه کلی؛ ظاهر، جنس و کاربرد اساسی هر محصول چیست؟
هر یک از مقاطع فولادی موجود در بازار، متناسب با نوع کاربرد خود در پروژههای ساختمانی و صنعتی، نقش و اهمیت مشخصی دارد و بر همین اساس مورد توجه مهندسان و فعالان این حوزه قرار میگیرد. در این میان، نبشی و ناودانی از جمله پروفیلهای پرکاربردی هستند که به دلیل برخی شباهتهای ظاهری و کاربردی، گاهی با یکدیگر اشتباه گرفته میشوند.
این در حالی است که هرکدام از این مقاطع، ویژگیها و موارد مصرف متفاوتی داشته و انتخاب نادرست آنها میتواند بر عملکرد سازه تاثیر منفی بگذارد. آشنایی با تفاوت نبشی و ناودانی به شما کمک میکند تا گزینهای دقیقتر و کارآمدتر انتخاب کنید. در این مقاله از مجله محک استیل، به بررسی اصولی و تخصصی تفاوتهای این دو پروفیل پرداختهایم تا پس از مطالعه، بهطور شفاف با کاربرد و جایگاه هر محصول آشنا شوید.
چرا بررسی تفاوت نبشی و ناودانی اهمیت دارد؟
در پروژههای مهندسی و ساختمانی، شناخت تفاوت میان نبشی و ناودانی از نظر شکل مقطع و حوزه کاربرد، نقش مهمی در تصمیمگیریهای طراحی و اجرایی دارد. انتخاب ناصحیح هر یک از این پروفیلها میتواند پیامدهایی مانند اختلال در روند اجرا، افزایش هزینههای پروژه و حتی بروز ضعفهای سازهای را به همراه داشته باشد.
از آنجایی که هر یک از این مقاطع فولادی دارای ویژگیهای فنی و عملکرد متفاوتی است، آگاهی دقیق از تفاوتهای آنها به مهندسان و مجریان کمک میکند تا فرآیند ساخت را به شکل بهینهتری مدیریت کرده و ایمنی سازه را تضمین کنند. در ادامه، برای سهولت در بررسی، به معرفی اجمالی این دو مقطع فولادی میپردازیم تا با درک درست تفاوتهای آنها، انتخابی آگاهانه و متناسب با نیاز پروژه داشته باشید.
نبشی چیست؟
نبشی یکی از مقاطع فولادی پرکاربرد در صنعت ساختمان و سازههای فلزی است که سطح مقطع آن به شکل حرف L انگلیسی طراحی میشود. با توجه به عکس نبشی، درباره ساختار آن میتوان گفت که این پروفیل از دو بال عمود بر هم تشکیل شده و بسته به شرایط طراحی، میتواند بهصورت بال مساوی یا بال نامساوی تولید شود.
نبشیها عموما به روش نورد گرم یا نورد سرد در ابعاد و ضخامتهای مختلف تولید و به بازار فولاد عرضه میشوند. ساختار هندسی نبشی باعث شده است تا این مقطع، گزینهای مناسب برای ایجاد اتصال، تقویت لبهها و انتقال نیرو در بخشهای مختلف سازه باشد.
ناودانی چیست؟
ناودانی یکی دیگر از مقاطع فولادی پرمصرف است که با سطح مقطع U یا C شکل شناخته میشود. همانطور که در عکس ناودانی مشخص است، این پروفیل از یک جان و دو بال موازی ساخته شده و بهگونهای طراحی میگردد که توانایی مناسبی در تحمل نیروهای خمشی و برشی داشته باشد.
ناودانی معمولا به روش نورد گرم یا نورد سرد تولید میشود و در ضخامتها و اندازههای متنوعی در دسترس است. ساختار ناودانی باعث شده که این مقطع در بخشهایی از سازه که نیاز به استحکام و پایداری بیشتری وجود دارد، مورد استفاده قرار گیرد.
اساسیترین کاربردهای نبشی
نبشی به دلیل فرم ساده و قابلیت اتصال بالا، کاربرد گستردهای در پروژههای عمرانی و صنعتی دارد. از این مقطع فولادی برای ساخت و تقویت اتصالات سازهای، اجرای قابها، خرپاها، مهاربندها و چارچوبها استفاده میشود.
همچنین نبشی در تولید سازههای سبک فلزی، نصب پلهها، ساخت قفسههای صنعتی و تقویت گوشهها و زوایای سازه نقش مهمی ایفا میکند. انعطافپذیری در اجرا و امکان استفاده در فضاهای محدود، از جمله دلایل اصلی محبوبیت نبشی در پروژههای مختلف است.
انواع نبشی
نبشیها بسته به شکل بالها و روش تولید به چند نوع تقسیم میشوند:
- نبشی بال مساوی که طول دو بال آن برابر است و در اکثر سازهها کاربرد دارد.
- نبشی بال نامساوی با دو بال غیرهمطول که برای شرایط غیرمتقارن یا محدودیت فضا مناسب است.
- نبشی نورد گرم (فابریک) که مستقیما در فرآیند نورد گرم تولید میشود و استحکام بالاتری دارد.
- نبشی نورد سرد (پرسی) که از خمکاری ورق فولادی در دمای محیط ساخته شده و بیشتر در سازههای سبک و غیرباربر استفاده میشود.
مهمترین کاربردهای ناودانی
ناودانی بهدلیل مقاومت مناسب در برابر خمش و بارهای واردشده، بیشتر در سازههای نیمهسنگین و صنعتی کاربرد دارد. در ادامه، مهمترین کاربردهای ناودانی را میخوانید:
- استفاده در ساخت اسکلت فلزی ساختمانها بهعنوان اعضای فرعی باربر
- بهکارگیری در اجرای تیرهای فرعی و کلافهای افقی در سازههای فلزی
- کاربرد در ساخت شاسی و فریم ماشینآلات صنعتی
- استفاده در سولهها، انبارها و سازههای صنعتی به دلیل استحکام مناسب
- بهکارگیری در پلها و سازههای فلزی نیمهسنگین
- استفاده در ساخت قابها و چارچوبهای فلزی در پروژههای عمرانی
- کاربرد در تولید سازههای پیشساخته فلزی
- استفاده در تقویت و پایداری بخشهای مختلف سازه در برابر نیروهای خمشی
انواع ناودانی
ناودانیها بر اساس روش تولید و نوع بالها به چند دسته تقسیم میشوند:
- ناودانی معمولی (U شکل استاندارد) که کاربرد گستردهای در سازههای سبک و نیمهسنگین دارد.
- ناودانی سبک که ضخامت و وزن کمتری داشته و در پروژههای کمبار و سازههای سبک استفاده میشود.
- ناودانی سنگین (UPE یا UPN) که مقاومت و استحکام بالاتری دارد و برای اسکلتبندی صنعتی و پلها مناسب است.
- ناودانی بال پهن که بالهای آن عریضتر بوده و توان تحمل بار بیشتری دارد و اغلب در سازههای صنعتی و سنگین کاربرد دارد.
جدول تفاوت های نبشی و ناودانی
در قسمتهای قبل نکات مهم مربوط به مقاطع فولادی نبشی و ناودانی را مطالعه کردید و با فرقهای اساسی این دو محصول تا حدودی آشنا شدید؛ اما برای درک راحتتر این تفاوتها در یک نگاه، جدول زیر را تهیه کردهایم و پس از آن نیز تفاوتهای کلیدی بین این محصولات را بهطور گستردهتر شرح دادهایم.
| محصول | ظاهر | اجزای سازنده | جنس | استاندارد | کاربرد اساسی | محل نصب | وزن | ظرفیت باربری |
| نبشی | به شکل L | قسمت جان را در ساختار خود ندارد. | فولاد آلومینیوم پلاستیک پلیمر پیویسی امدیاف | DIN 1022 BS EN 10056 | اتصالات و تقویت گوشهها | زوایا | کمتر از ناودانی | کمتر از ناودانی |
| ناودانی | شکل U یا C | هم بال دارد و هم جان. | متریال فلزی | DIN 1026 BS EN 10279 | قابسازی شاسیسازی | طول سازه | بیشتر از نبشی | بیشتر از نبشی |
بررسی بیشتر تفاوت میان نبشی و ناودانی
در ادامه این بخش، بهطور گستردهتر به برخی از تفاوتهای کلیدی بین نبشی و ناودانی که در جدول فوق هم به آنها اشاره شد، پرداختهایم. هریک از این مقاطع فولادی ویژگیها و ساختار منحصربهفردی دارد که در کاربرد، مقاومت، ابعاد و جنس آنها تاثیرگذار است. با بررسی دقیق این تفاوتها، میتوان درک بهتری از مزایا و محدودیتهای هر پروفیل به دست آورد و انتخابی متناسب با نیاز پروژه انجام داد.
1. تفاوت ظاهری نبشی و ناودانی
نبشی و ناودانی هرکدام با توجه به کاربرد خود شکل خاصی دارند. ناودانی با مقطع U یا C، استحکام بالایی دارد و برای بخشهایی که نیاز به تحمل بار بیشتر است استفاده میشود، در حالی که نبشی با مقطع L، برای اتصالات، گوشهها و تقویت لبهها مناسبتر است.
2. تفاوت اجزای کلیدی مقاطع نبشی و ناودانی
هر قسمت از ساختار مقاطع فلزی نام مشخصی دارد که از نظر مهندسی قابل محاسبه است. بهعنوان مثال، عضوی که در برابر نیروهای کششی مقاومت میکند، «جان» نامیده میشود و عضوی که در برابر نیروهای خمشی و برشی مقاومت دارد، «بال» نام دارد. در ناودانی قسمت میانی که دو بال بر روی آن قرار گرفته، جان نامیده میشود، در حالی که در نبشی چنین عضوی وجود ندارد و تنها با توجه به نحوه قرارگیری پروفیل در سازه میتوان یکی از بالها را بهعنوان جان در نظر گرفت. همچنین هر دو پروفیل دارای بال هستند، اما تفاوتهایی در نحوه قرارگیری و اندازه آنها دیده میشود:
در ناودانی، جان بین دو بال قرار دارد و دو بال معمولا اندازه یکسانی دارند، در حالی که در نبشی، جان دیده نمیشود و دو بال به شکل عمود بر هم طراحی شدهاند و ممکن است مساوی یا نامساوی باشند. این تفاوتها باعث میشود طراحی و محاسبات مهندسی هر مقطع با توجه به ویژگیهای ساختاری آن انجام شود.
3. تفاوت در جنس مواد نبشی و ناودانی
یکی از مشخصههای متمایزکننده نبشی و ناودانی، نوع مواد به کار رفته در ساخت آنها است. اگرچه بیشتر افراد نبشی را بهعنوان پروفیل آهنی میشناسند، این مقطع میتواند از انواع متریال مختلف تولید شود. نمونههای رایج شامل نبشی فولادی، گالوانیزه، آلومینیومی، استیل، پلاستیکی، پیویسی و امدیاف است. در مقابل، ناودانیها عمدتا از مواد فلزی ساخته میشود و تنوع کمتری دارد؛ رایجترین آنها شامل ناودانی فولادی، گالوانیزه و آلومینیومی است. این تفاوت در جنس محصولات باعث میشود انتخاب هر یک متناسب با نیاز پروژه، وزن سازه و شرایط محیطی صورت گیرد.
4. تفاوت در استاندارد تولید
استانداردهای تولید نبشی و ناودانی نیز متفاوت است و هر یک مطابق با ویژگیهای خاص خود کنترل میشود. نبشیها معمولا بر اساس استانداردهای DIN 1022 و BS EN 10056 ساخته میشود که دقت ابعادی و کیفیت بالای محصول را تضمین میکند. در مقابل، ناودانیها با رعایت استانداردهای DIN 1026 و BS EN 10279 تولید میگردد.
5. تفاوت در سطح مقطع
در نبشی دو بال بهطور مستقیم به هم متصل شده و قسمت میانی یا جان وجود ندارد، در حالی که در ناودانی، دو بال به جان مرکزی متصل هستند و شکل پروفیل به صورت کانالی (U یا C) ایجاد میشود. علاوه بر این، اندازه بالها در نبشی ممکن است مساوی یا نامساوی باشد، اما در ناودانی بالها همیشه یکسان است. این تفاوتها علاوه بر شکل هندسی، بر وزن، مقاومت و کاربرد هر یک از این پروفیلها تاثیر میگذارد.
سخن پایانی محک استیل درباره تفاوت نبشی و ناودانی
نبشی و ناودانی هر کدام با طراحی و ساختار خود، پاسخگوی نیازهای خاص مهندسی و صنعتی است. شناخت دقیق تفاوتهای این پروفیلها ابزاری کلیدی برای برنامهریزی و اجرای سازههای بهینه را فراهم میکند و انتخاب آگاهانه این مقاطع، علاوه بر تضمین پایداری و ایمنی سازه، به مدیریت هوشمندانه وزن، توزیع بار و صرفهجویی در منابع پروژه منجر میشود. در نهایت، تسلط بر ویژگیهای نبشی و ناودانی، مهندسان را قادر میسازد تا تصمیماتی مبتنی بر تحلیل دقیق مهندسی اتخاذ کنند و هر مقطع را به صورت کارآمد در جای مناسب خود به کار ببرند، بهطوری که عملکرد سازه حداکثری و ریسکها به حداقل برسد.
سوالات متداول
1. نبشی و ناودانی از نظر ابعاد چه تفاوتی دارند؟
از نظر ارتفاع باید گفت بالهای ناودانی 30 تا 400 میلیمتر بوده و ابعاد معمول تولید آن 8 تا 16 میلیمتر است. این در حالی است که نبشی طولی مابین 6 تا 12 متر داشته و ضخامت آن نیز از 3 تا 35 میلیمتر متغیر است.
2. برای ترمیم بناهای معماری از کدام محصول استفاده میشود؟
ترمیم ابنیه یکی از کاربردهای ناودانی است.
3. استفاده در دکل انتقال نیرو از موارد مصرف کدام پروفیل است؟
پروفیل نبشی.
4. ناودانی به چند روش قابل تولید است؟
دو روش؛ پرسی و فابریک.
5. شکل کلی نبشی به چه صورت است؟
نبشی L شکل دو بال عمود بر هم با زاویه 90 درجه دارد.
