جستجو 
تحلیل جامع آمار تولید فولاد در سال 1404؛ از رشد آهن اسفنجی تا بحران محصولات فولادی
آمار رسمی تولید فولاد ایران در سال 1404 از یک تغییر مسیر در زنجیره تولید خبر میدهد. در حالی که آمارهای رسمی حکایت از پایداری و بازگشت به رکوردهای گذشته داشتند، اما در لایههای زیرین زنجیره، چالشهای بیسابقهای از محدودیتهای انرژی تا خسارات ناشی از جنگ تحمیلی رمضان، توازن این صنعت راهبردی را به چالش کشیدند. در این گزارش از محک استیل، نگاهی دقیق به آمارهای نهایی و تغییرات ساختاری این زنجیره در سال 1404 میاندازیم.
بازگشت به رکورد 32 میلیون تنی تولید فولاد
طبق گزارش انجمن تولیدکنندگان فولاد، حجم تولید فولاد خام (شمش) با ثبت یک رشد 6.2 درصدی، به رقم 32 میلیون و 100 هزار تن رسید. این آمار نشان میدهد که صنعت فولاد توانست دقیقاً به سطح تولید سال 1402 بازگردد. این موفقیت در حالی رقم خورد که محدودیتهای انرژی نسبت به سالهای قبل تشدید شده بود.
دو عامل کلیدی «مدیریت بهینه فرآیندها» توسط فولادسازان و «ورود ظرفیتهای جدید نیروگاهی در حوزه خودتأمینی انرژی» نقش اصلی را در این پایداری ایفا کردند. در واقع، فولادسازان با سرمایهگذاری در احداث نیروگاههای اختصاصی، توانستند بخشی از ناترازی برق را خنثی کنند.
رشد تولید آهن اسفنجی با رکورد 16 درصدی
بیشترین رشد تولید در میان محصولات زنجیره فولاد، به آهن اسفنجی اختصاص داشت. تولید این محصول با 16 درصد رشد همراه بود و این افزایش، نتیجه ورود واحدهای جدید احیاء مستقیم به مدار تولید و فعالسازی ظرفیتهای غیرفعال گذشته بود.
با این حال، تولید گندله و کنسانتره سنگآهن در همان سطوح سال 1403 باقی ماند. این تثبیت تولید در بالادست، زنگ خطری جدی برای تشدید کمبود مواد اولیه بود؛ هرچند به دلیل خسارات ناشی از جنگ رمضان و تعطیلی واحدهای تولیدی با ظرفیت بیش از 14 میلیون تُن، این شکاف مواد اولیه به صورت موقت احساس نشد.
افت 1.8 درصدی تولید محصولات فولادی در سال 1404
برخلاف رشد ثبتشده در بخش فولاد خام، افت 1.8 درصدی تولید محصولات فولادی در سال 1404 نشان داد که بخشهای پاییندستی زنجیره، از جمله نورد و تولید مقاطع نهایی، با چالشهای جدی و عمیقی روبهرو بودند.
طبق این گزارش شمش فولادی رشد 3.8 درصدی را تجربه کرد. همچنین مقاطع طویل با افت 1.1 درصدی همراه شد که ریشه در رکود ساختوساز، نوسانات نرخ ارز و کاهش تقاضای موثر داخلی داشت. این عدم توازن میان تولید شمش و افت تولید مقاطع طویل، بیش از پیش ضرورت توسعه صادرات شمش را برای جبران مازاد تولید داخلی نمایان کرد.
تاثیر جنگ بر تولید زنجیره مقاطع تخت
بخش ورقهای فولادی در سال 1404 شرایط پیچیدهای را سپری کرد. اگرچه تولید اسلب با رشد دورقمی 10.2 درصدی همراه بود و تولید انواع ورق در ظاهر تثبیت شده به نظر میرسید، اما واقعیت میدانی متفاوت بود. آسیبهای وارده به شرکتهای بزرگ تولیدکننده اسلب در جریان جنگ رمضان، عملاً موازنه زنجیره مقاطع تخت را برهم زد. این اختلال باعث شد تا واردات اسلب و ورق گرم، برخلاف استراتژی خودکفایی در تولید، به یک ضرورت فوری و پرریسک برای تأمین نیاز صنایع تبدیل شود.
سخن پایانی درباره آمار سال 1404 زنجیره فولاد
گزارش سال 1404 نشان داد که صنعت فولاد ایران تا چه حد به هماهنگی بین حلقههای مختلف زنجیره وابسته است. اگرچه مدیریت انرژی و ورود ظرفیتهای جدید مانع از سقوط آمارهای تولید شد، اما افت تولید محصولات نهایی و نوسانات ناشی از حذف ارز ترجیحی و فشارهای بینالمللی، نشان داد که برای حفظ پایداری، بازنگری در استراتژیهای صادراتی و تقویت حلقههای بالادستی (کنسانتره و گندله) اجتنابناپذیر است.
سوالات متداول
1. چرا با وجود رشد تولید فولاد خام، تولید محصولات فولادی افت 1.8 درصدی داشت؟
این تناقض ناشی از رکود در بخش ساختوساز، کاهش تقاضای داخلی برای محصولات نهایی، نوسانات نرخ ارز و اختلالات ناشی از محدودیتهای انرژی در واحدهای کوچکتر بود.
2. دلیل رشد 16 درصدی آهن اسفنجی در سال 1404 چه بود؟
بهرهبرداری از واحدهای جدید احیاء مستقیم و فعالسازی ظرفیتهای غیرفعال با تکیه بر مدیریت بهتر انرژی توسط تولیدکنندگان بزرگ، عامل اصلی این جهش در تولید آهن اسفنجی در سال 1404 بود.
3. جنگ تحمیلی رمضان چه تأثیری بر بازار اسلب و ورق گذاشت؟
آسیب به زیرساختهای شرکتهای تولیدکننده اسلب باعث شد تا علیرغم پتانسیل تولید بالا، زنجیره مقاطع تخت دچار گسست شود و نیاز به واردات فوری اسلب و ورق گرم برای بازار داخلی ایجاد گردد.
4. چرا تولید گندله و کنسانتره در سال 1404 رشد نکرد؟
زیرا در بخش معدن، توسعه کافی اتفاق نیفتاد و سرمایهگذاریها بیشتر به بخشهای دیگر زنجیره فولاد اختصاص یافت. به همین دلیل، تولید گندله و کنسانتره افزایش پیدا نکرد و در همان سطح سال قبل ماند.
