جستجو 
آینده بازار آهن اسفنجی بعد از کاهش 85 درصدی عرضه + دلایل افزایش قیمت
بازار فولاد ایران با یک چالش بیسابقه روبروست؛ کاهش 85 درصدی عرضه آهن اسفنجی که زنگ خطری برای تمامی حلقههای زنجیره تولید فولاد است. این کمبود ناگهانی، نه تنها سایهای سنگین بر قیمت مواد اولیه افکنده، بلکه معادلات تولید و سودآوری در ماههای پیش رو را نیز دستخوش تغییر خواهد کرد. در این گزارش از محک استیل، ضمن بررسی دلایل این افت عرضه، چشمانداز آینده بازار آهن اسفنجی و اثرات زنجیرهای آن بر قیمت مقاطع فولادی را تحلیل میکنیم.
افت 85 درصدی عرضه آهن اسفنجی
دادههای معاملاتی نشان میدهد که حجم عرضه آهن اسفنجی در بازه زمانی 13 تا 16 اردیبهشت، با افتی حدود 85 درصد مواجه شده و از 100 هزار تن به 15 هزار تن کاهش یافته است. در همین بازه زمانی، حجم معاملات نیز از 85 هزار تن به 15 هزار تن رسید.
اگرچه عرضه و تقاضا همزمان کاهش یافتهاند، اما شدت ریزش تقاضا به مراتب کمتر از عرضه بوده است. بنابراین این عدم توازن موجب شده است نسبت تقاضا به عرضه از 1.2 برابر به 2.3 برابر افزایش یابد؛ شاخصی که در تحلیلهای اقتصادی بازار فولاد، عموماً به عنوان نشانه ورود به فاز کمبود شناخته میشود.
افزایش 15 درصدی قیمت معامله آهن اسفنجی
یکی از نکات حائز اهمیت در معاملات اخیر، عدم پیروی قیمتهای نهایی از نرخ پایه است. با وجود کاهش قیمت پایه از حدود 260 هزار ریال به 253 هزار ریال توسط عرضهکنندگان، میانگین موزن قیمت معاملات نه تنها کاهش نیافت، بلکه تا محدوده 292 هزار ریال افزایش پیدا کرد.
این اختلاف 15 درصدی بین نرخ پایه و قیمت معاملات، حاکی از رقابت خریداران برای تأمین مواد اولیه بهمنظور جلوگیری از توقف خطوط تولید است. استفاده از شاخص میانگین موزون، به دلیل لحاظ کردن حجم معاملات، نمایانگر واقعیتری از قیمتهای کشفشده در بازار است.
وابستگی زنجیره فولاد به آهن اسفنجی و احتمال افزایش قیمت سایر محصولات
با توجه به محدودیت دسترسی به قراضه آهن و رشد هزینههای تأمین آن، بسیاری از واحدهای فولادسازی، بهویژه کورههای القایی خصوصی، ترکیب مواد اولیه خود را به سمت استفاده حداکثری از آهن اسفنجی تغییر دادهاند. این در حالیست که در برخی واحدها، سهم آهن اسفنجی در ترکیب مصرف به بیش از 70 درصد رسیده است. بنابراین، هرگونه اختلال در عرضه آهن اسفنجی، بهطور مستقیم بر هزینههای تولید شمش و در نهایت بر قیمت تمامشده محصولات نهایی از جمله میلگرد و تیرآهن تأثیرگذار خواهد بود.
علل افت شدید عرضه آهن اسفنجی
کاهش شدید عرضه آهن اسفنجی را میتوان در دو سناریو بررسی کرد. در رویکرد نخست، افت عرضه ناشی از محدودیتهای زیرساختی است. واحدهای احیای مستقیم وابستگی بالایی به انرژی دارند و هرگونه محدودیت در تأمین برق و گاز، یا ورود خطوط تولید به دوره تعمیرات به دلیل آسیبهای ناشی از جنگ، میتواند به کاهش موقت حجم عرضه در بورس کالا منجر شود. در این حالت، با رفع موانع تولید، امکان بازگشت بازار به سطح قبلی وجود خواهد داشت.
در سناریوی دوم، افت عرضه نه الزاماً به دلیل کاهش تولید، بلکه در نتیجه مدیریت حجم فروش از سوی برخی تولیدکنندگان ارزیابی میشود. بهگونهای که در شرایط افزایش نسبت تقاضا به عرضه، محدودسازی عرضه میتواند به تشدید رقابت قیمتی و عرضه با نرخهای بالاتر منجر شود.
تفاوت این دو رویکرد در پیامدهای آنها برای بازار است؛ اگر منشأ افت عرضه سناریوی اول باشد، اثر آن موقتی خواهد بود، اما اگر ناشی از سناریوی دوم باشد، در این صورت، عدم تعادل بازار و فشار بر قیمتها میتواند ادامهدار باشد.
آینده بازار آهن اسفنجی و دیگر محصولات
در حال حاضر، بازار آهن اسفنجی با بحرانی جدی در توازن عرضه و تقاضا مواجه است؛ بحرانی که ریشه آن را باید در ترکیبی از محدودیتهای انرژی، افت تولید برخی واحدهای احیای مستقیم و همچنین رفتار احتیاطی عرضهکنندگان جستوجو کرد.
همزمان، نشانههایی از تداوم همین محدودیتها در بازار تختال نیز دیده میشود که در عمل فشار مضاعفی بر صنایع پاییندستی وارد کرده است. این ناهماهنگی در حلقههای اولیه تولید، بهتدریج خود را در قالب افزایش هزینه مواد اولیه و نوسان در قیمت شمش نمایان میکند.
استمرار چنین وضعیتی میتواند ثبات قیمتی در محصولات نهایی زنجیره فولاد، از میلگرد تا تیرآهن را بهطور جدی مختل سازد. در نهایت، بازگشت سطح عرضه به مقادیر پیشین و رفع مشکلات تولید، مهمترین شرط احیای تعادل و بازگشت ثبات به این بازار خواهد بود.
سخن پایانی
در نهایت، کاهش 85 درصدی عرضه آهن اسفنجی تنها یک نوسان مقطعی نیست، بلکه زنگ خطری است که ضرورت بازنگری در زنجیره تأمین و استراتژیهای تولید فولاد را بیش از پیش نمایان کرده است. همانطور که در این مقاله بررسی کردیم، آینده بازار آهن اسفنجی به شدت تحت تأثیر مدیریت عرضه و سیاستهای کلان تولیدکنندگان قرار دارد. برای فعالان این حوزه، اکنون زمان آن است که با رصد دقیق بازار و اتخاذ تصمیمات هوشمندانه، ریسکهای ناشی از این کمبود را مدیریت کنند.
سوالات متداول
1. علت اصلی کاهش 85 درصدی عرضه آهن اسفنجی چیست؟
محدودیتهای زیرساختی انرژی (برق و گاز) و همچنین مدیریت عرضه توسط برخی تولیدکنندگان.
2. چرا قیمت معاملات آهن اسفنجی از نرخ پایه بیشتر شد؟
به دلیل رقابت شدید خریداران برای تأمین مواد اولیه جهت جلوگیری از توقف خطوط تولید.
3. آیا کمبود آهن اسفنجی بر قیمت میلگرد در ماههای آینده تأثیر میگذارد؟
بله، هرگونه افزایش هزینه مواد اولیه بهطور مستقیم، قیمت تمامشده محصولات نهایی نظیر میلگرد و تیرآهن را بالا میبرد.
4. آیا بازار آهن اسفنجی در ماههای آینده به تعادل میرسد؟
بازار آهن اسفنجی مشروط به رفع موانع انرژی و بازگشت حجم تولید به مقادیر پیشین در واحدهای احیای مستقیم به تعادل خواهد رسید.
5. شاخص تقاضا نسبت به عرضه در شرایط فعلی چه وضعیتی دارد؟
این شاخص به 2.3 برابر افزایش یافته که نشاندهنده ورود بازار به فاز کمبود مواد اولیه است.
